DuongThoi.comĐương Thời
Chọn và đọc sách mới

Quay lại đọc sách sau thời gian dài bỏ: bắt đầu lại khi đã mất nếp

Lâu rồi không đọc, mở sách ra đọc ba dòng đã muốn cầm điện thoại? Cách chọn cuốn khởi động, kế hoạch ba tuần quay lại và cách dọn chồng sách chưa đọc cho nhẹ lòng.

A Vietnamese woman in her thirties sits cross-legged on a wooden floor sorting a small stack of books into two piles, overhead shot, late afternoon window light, calm muted colours

Để quay lại đọc sách sau thời gian dài bỏ, đừng bắt đầu bằng cuốn đang dang dở hay cuốn khó nhất trên kệ: hãy chọn một cuốn mỏng, dễ vào, đúng tâm trạng hiện tại, đọc ít mà đều trong ba tuần, và tạm cất chồng sách chưa đọc ra khỏi tầm mắt. Cảm giác đọc không vào là bình thường và sẽ qua.

Ai đọc lâu năm cũng từng có giai đoạn không đọc nổi một trang: lúc có con nhỏ, lúc đổi việc, lúc buồn, hoặc chỉ đơn giản là điện thoại chiếm hết những quãng trống. Bài này giúp bạn nhận ra vì sao mình rơi khỏi nếp, chọn cuốn khởi động, đi qua ba tuần quay lại, và xử lý cảm giác nợ nần với chồng sách chưa đọc.

Vì sao người ta rơi khỏi nếp đọc

Đời sống đổi nhịp. Có con, đổi chỗ làm, chuyển nhà, chăm người ốm: những thay đổi này xoá mất quãng đọc cũ mà không ai kịp nhận ra. Không phải bạn hết thích đọc, chỉ là cái khung giờ đã biến mất.

Một cuốn sách sai lúc. Rất nhiều người kể rằng họ ngừng đọc sau khi cố một cuốn dày, khó, không hợp. Họ không muốn bỏ dở, cũng không đọc tiếp được, nên dừng luôn cả việc đọc. Một cuốn sách kẹt có thể chặn cả năm.

Khả năng tập trung đã quen với nội dung ngắn. Sau nhiều tháng chủ yếu đọc bài đăng và xem video ngắn, đầu óc quen với nhịp chuyển nhanh. Mở một cuốn sách, ba dòng đã thấy sốt ruột. Đây là chuyện của thói quen, không phải của khả năng.

Mệt mỏi kéo dài. Khi kiệt sức hay buồn bã lâu ngày, những việc đòi tự khởi động, trong đó có đọc sách, là thứ đầu tiên bị bỏ. Lúc này cần nghỉ ngơi và chăm sóc bản thân trước, việc đọc có thể chờ.

Áp lực phải đọc cho có ích. Nếu mỗi cuốn sách phải dạy mình một điều, đọc trở thành bài tập. Người đọc lâu năm hiểu rằng đọc để vui cũng là đọc, và chính niềm vui giữ người ta ở lại với sách.

Đừng bắt đầu lại bằng cuốn đang dang dở

Phản xạ tự nhiên khi muốn quay lại là cầm cuốn đang đọc dở, với ý nghĩ phải xong cuốn này đã. Nhưng thường chính cuốn đó là lý do bạn dừng. Mở nó ra, bạn không nhớ nhân vật, phải lật lại tìm, gặp lại đúng đoạn từng làm mình nản. Sau hai buổi, bạn lại gấp sách, và lần này còn thêm cảm giác thất bại.

Hãy cho phép mình đặt cuốn đó sang một bên mà không cần quyết định bỏ hẳn. Bắt đầu bằng một cuốn mới, mỏng, chưa có ký ức nặng nề nào. Đọc xong một cuốn là một chiến thắng nhỏ, và chiến thắng nhỏ là nhiên liệu tốt nhất cho việc quay lại.

Nếu thật sự nhớ cuốn đang dở và muốn đọc tiếp, hãy coi như đọc lại từ đầu, hoặc tìm đọc một bản tóm tắt ngắn phần đã qua rồi đi tiếp. Đừng cố nhớ lại bằng mọi giá. Cuốn sách không giận bạn vì đã để nó chờ, và khi bạn quay về với một tâm thế nhẹ hơn, có khi chính đoạn từng làm bạn nản lại trôi qua dễ dàng. Nhiều người thấy việc chuyển cuốn dở sang một chỗ khác trên kệ, xa tầm mắt, đã đủ để gỡ cảm giác bị nó đứng chờ.

Chọn cuốn khởi động theo tâm trạng

Cuốn khởi động không cần hay nhất, chỉ cần dễ vào và hợp tâm trạng lúc này. Dò bảng dưới đây theo cảm giác của bạn hôm nay:

Tâm trạng bây giờLoại sách nên thửVì sao hợp
Mệt, muốn được cuốn điTruyện trinh thám, phiêu lưu nhịp nhanhCốt truyện kéo bạn lật trang, không cần cố
Bồn chồn, khó ngồi yênTập truyện cực ngắn, tản văn vài trang một bàiĐọc xong một bài trong năm phút, có cảm giác hoàn thành
Buồn, cần được an ủiHồi ký nhẹ nhàng, sách về đời thườngGiọng kể gần gũi như có người ngồi cạnh
Tò mò, muốn học điều mớiPhi hư cấu ngắn, viết dễ đọcMỗi chương một ý, dễ dừng và dễ quay lại
Hoài niệmMột cuốn từng thích ngày trướcQuen thuộc nên vào mạch ngay
Không biết mình muốn gìTruyện tranh, sách ảnh, sách mỏng có tranhMắt quen lại với trang sách mà không thấy nặng

Truyện tranh và sách ảnh thường bị coi nhẹ, nhưng chúng là cầu nối rất tốt để mắt và tay quen lại với việc cầm sách. Không cần áy náy vì bắt đầu từ đó. Nếu chọn rồi mà đọc hai buổi vẫn không vào, đổi ngay sang một dòng khác trong bảng; cuốn khởi động sai thì cứ thay, đừng để nó thành một cuốn kẹt mới.

Ba tuần quay lại, mỗi tuần một nấc

Thay vì đặt mục tiêu số cuốn, hãy coi ba tuần đầu như tập lại một môn thể thao sau chấn thương: tăng dần từng nấc nhỏ.

  1. Tuần một: mỗi ngày đọc bất cứ thứ gì dài hơn một bài đăng mạng xã hội, trong mười phút. Một bài báo dài, một chương truyện tranh, một truyện ngắn. Mục tiêu duy nhất là làm quen lại với việc đọc liền một mạch.
  2. Tuần hai: bắt đầu cuốn khởi động đã chọn theo bảng trên, mỗi ngày mười lăm phút. Đọc vào cùng một giờ, ở cùng một chỗ, để cơ thể tự nhận ra đây là giờ đọc.
  3. Tuần ba: nâng lên hai mươi phút, và nếu đã xong cuốn khởi động, chọn tiếp một cuốn dày hơn một chút hoặc thuộc loại bạn từng thích nhất.
  4. Suốt ba tuần, mỗi lần muốn dừng sớm thì cho phép mình dừng, nhưng hẹn đọc thêm đúng một trang trước khi gấp sách. Thường một trang kéo theo vài trang nữa.
  5. Cuối tuần ba, nhìn lại không phải bằng số trang mà bằng một câu hỏi: mình có thấy nhớ cuốn sách khi không đọc không. Nếu có, nếp đã quay về.

Nếu giữa chừng bạn bỏ vài ngày, đừng tính lại từ đầu. Cứ tiếp tục ở tuần đang dở. Ba tuần này là để nhẹ nhàng đưa việc đọc trở lại đời sống, không phải một thử thách cần hoàn thành cho đúng.

Khi đầu óc cứ trôi đi chỗ khác

Đọc vài dòng là nghĩ sang chuyện khác, đọc hết trang mà không nhớ gì, là than phiền phổ biến nhất của người quay lại đọc. Vài cách đơn giản giúp giữ chú ý:

  • Đọc thành tiếng nhỏ vài đoạn đầu mỗi buổi. Giọng nói kéo chú ý về với trang sách.
  • Dùng ngón tay hoặc một thẻ đánh dấu dò theo dòng, như hồi mới học đọc. Nghe thì trẻ con nhưng rất có tác dụng khi mắt hay trượt.
  • Đặt điện thoại ở phòng khác trong mười lăm phút đọc. Chỉ cần nó nằm trong tầm mắt là một phần đầu óc đã chờ nó rung.
  • Đọc ở chỗ có chút tiếng động đều như quán cà phê, nếu ở nhà quá yên làm bạn nghĩ lan man.
  • Mỗi khi xong một đoạn, tự hỏi một câu ngắn: đoạn này nói gì. Không trả lời được thì đọc lại đúng đoạn đó, không lùi xa hơn.

Sự tập trung quay lại dần dần, thường rõ rệt sau khoảng hai tuần đọc đều. Đừng đánh giá bản thân qua những ngày đầu, vì đó là lúc khó nhất.

Nếu đã thử đủ cách mà vẫn không giữ được chú ý với sách chữ, hãy đổi sang sách nói một thời gian. Nghe vẫn là đi cùng câu chuyện, và khi đã nhớ cảm giác được một cuốn sách cuốn đi, việc quay về trang giấy sẽ dễ hơn.

Dọn chồng sách chưa đọc cho nhẹ lòng

Nhiều người có một chồng sách mua rồi chưa đọc, và mỗi lần nhìn thấy là một lần thấy có lỗi. Cảm giác này âm thầm làm việc đọc trở nên nặng nề. Trước khi quay lại, đáng dành một buổi chiều để dọn.

Lấy hết sách chưa đọc ra, chia thành ba nhóm. Nhóm một là những cuốn bạn vẫn thật sự muốn đọc, cầm lên thấy háo hức. Nhóm hai là những cuốn bạn không còn nhớ vì sao từng mua. Nhóm ba là những cuốn mua vì nghĩ mình nên đọc. Thường nhóm một chỉ chừng một phần ba.

Giữ nhóm một trên kệ, chọn từ đó cuốn khởi động. Nhóm hai và ba cho vào một chiếc hộp, cất đi sáu tháng; sau sáu tháng, cuốn nào không nhớ tới thì tặng hoặc đem đổi. Bạn sẽ thấy kệ sách nhẹ đi và việc đọc cũng nhẹ theo. Sách là để đọc chứ không phải để đòi nợ người mua nó.

Trong thời gian quay lại, cũng nên tạm dừng mua sách mới cho tới khi đọc xong hai cuốn từ nhóm một. Không phải để tiết kiệm, mà để việc mua sách không thay thế cảm giác đọc sách, một cái bẫy mà người mất nếp đọc rất hay rơi vào.

Đo bằng niềm vui, không bằng số cuốn

Bỏ thử thách số lượng trong năm đầu quay lại. Con số mục tiêu dễ khiến bạn chọn sách mỏng cho nhanh hoặc đọc vội cho kịp. Trong giai đoạn này, thứ cần giữ là cảm giác muốn mở sách ra, không phải tốc độ.

Ghi một dòng sau mỗi cuốn. Chỉ cần tên sách, ngày đọc xong và một câu bạn thấy thế nào. Sau vài tháng, đọc lại những dòng đó giúp bạn thấy mình đã đi được một đoạn, kể cả khi chỉ là năm sáu cuốn.

Để ý những lúc tự nhiên nhớ tới sách. Khi bạn đang rửa bát mà nghĩ tới một nhân vật, hay muốn kể cho ai đó một chi tiết vừa đọc, đó là dấu hiệu việc đọc đã sống lại trong đời bạn. Dấu hiệu này đáng tin hơn mọi con số.

Thưởng cho mình bằng chính việc đọc. Đọc xong cuốn khởi động, cho phép mình chọn cuốn tiếp theo hoàn toàn theo ý thích, ra hiệu sách dạo một buổi, hoặc mượn một cuốn đẹp ở thư viện. Niềm vui chọn sách là phần thưởng tự nhiên nhất.

Câu hỏi thường gặp

Lâu không đọc sách thì nên bắt đầu lại bằng cuốn gì?

Bằng một cuốn mỏng, dễ vào, đúng tâm trạng hiện tại: truyện có cốt truyện cuốn hút, tập truyện ngắn hoặc tản văn. Tránh cuốn đang dang dở và cuốn khó nhất trên kệ trong vài tuần đầu.

Đọc sách không tập trung được có phải do mình kém đi?

Thường không phải. Đó là do thói quen tiếp nhận nội dung ngắn trong thời gian dài. Khả năng tập trung khi đọc sẽ quay lại nếu bạn đọc đều mỗi ngày một chút, thường thấy rõ sau khoảng hai tuần.

Có nên đặt mục tiêu đọc bao nhiêu cuốn mỗi năm khi mới quay lại?

Không nên trong giai đoạn đầu. Mục tiêu số cuốn dễ biến việc đọc thành áp lực và khiến bạn né sách dày. Hãy đặt mục tiêu theo thời gian, như mười lăm phút mỗi ngày, rồi để số cuốn tự đến.

Đọc truyện tranh có được tính là quay lại đọc sách không?

Có. Truyện tranh rèn lại thói quen ngồi với trang sách, đọc liền một mạch và theo một câu chuyện. Nhiều người dùng truyện tranh làm cầu nối rồi chuyển dần sang sách chữ khi đã quen lại.

Có nên bỏ dở một cuốn sách không hợp?

Nên, nếu đã cho nó một cơ hội công bằng khoảng năm mươi trang mà vẫn thấy cố. Một cuốn kẹt có thể làm bạn ngừng đọc cả năm. Đặt nó sang một bên, có khi vài năm sau nó lại hợp.

Đang buồn chán kéo dài thì có nên ép mình đọc sách?

Không nên ép. Khi mệt mỏi hay buồn kéo dài, hãy ưu tiên nghỉ ngơi và tìm người để chia sẻ. Nếu muốn đọc, chọn sách nhẹ nhàng, đọc ít, và dừng ngay khi thấy nặng nề.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138