DuongThoi.comĐương Thời
Các mùa văn hoá trong năm

Mùa hè văn hoá cho trẻ: lịch ba tháng hè không chỉ có lớp học thêm

Ba tháng hè đủ dài để trẻ thử bảo tàng, thư viện, kịch thiếu nhi, xưởng thủ công. Khung mười hai tuần, cách chọn khoá hè nghệ thuật và việc làm ngày mưa.

Two Vietnamese children kneeling on the floor of a sunny community arts room, painting on large blank sheets of paper, low angle from the side, bright summer light

Một mùa hè văn hoá cho trẻ không cần tốn kém: mỗi tuần một hoạt động chính ra khỏi nhà (thư viện, bảo tàng, kịch thiếu nhi, xưởng thủ công) và một hoạt động nhỏ ở nhà, xếp theo khung mười hai tuần, là đủ để trẻ có một mùa hè đáng nhớ ngoài lớp học thêm và màn hình. Mùa hè bắt đầu thường đi cùng Ngày Quốc tế Thiếu nhi 1/6, khi nhiều nơi có chương trình riêng cho trẻ, là điểm khởi động tự nhiên.

Bài này đưa một khung mười hai tuần mẫu, những loại hoạt động hè thường có ở các thành phố và tỉnh, cách chọn một khoá hè nghệ thuật cho đúng, việc làm trong ngày mưa và cách khép lại mùa hè bằng một “triển lãm” nhỏ trong nhà.

Vì sao mùa hè cần một khung, dù lỏng

Không có khung, mùa hè của nhiều trẻ thành chuỗi ngày giống nhau: ngủ dậy muộn, xem điện thoại, đi học thêm, rồi lại màn hình. Đến tháng Tám, bố mẹ nhận ra hè sắp hết mà con chưa đi đâu. Một khung đơn giản giúp mỗi tuần có một điểm sáng, một việc để mong chờ.

Khung không có nghĩa là lịch kín. Trẻ cần thời gian rảnh, cần chán một chút để tự nghĩ ra trò chơi. Mục tiêu là mỗi tuần có ít nhất một trải nghiệm mới với văn hoá, nghệ thuật, phần còn lại để trẻ tự do.

Một khung cũng giúp cha mẹ đi làm sắp xếp được. Biết trước tuần nào có kịch thiếu nhi cuối tuần, tuần nào có khoá học ba buổi, bạn có thể xin nghỉ đúng ngày, nhờ ông bà đúng lúc, thay vì loay hoay mỗi sáng thứ Bảy.

Quan trọng nhất, khung giúp trẻ có nhiều loại trải nghiệm thay vì lặp mãi một kiểu. Một mùa hè có cả bảo tàng, rối, thư viện, xưởng gốm, buổi nghe nhạc ngoài trời sẽ cho trẻ biết mình thích gì, điều mà ít trẻ biết được nếu chỉ đi học vẽ suốt ba tháng.

Khung mười hai tuần mẫu

Mỗi tuần gồm một hoạt động ra ngoài và một hoạt động ở nhà, xoay vòng các loại hình. Bạn đổi thứ tự tuỳ lịch thật của thành phố mình:

TuầnRa ngoàiỞ nhà
1 (quanh 1/6)Chương trình Ngày Thiếu nhi ở nhà văn hoá, công viênCả nhà viết danh sách điều muốn làm trong hè
2Làm thẻ thư viện, dự giờ kể chuyệnMỗi ngày đọc hai mươi phút
3Xem một vở kịch hoặc rối thiếu nhiTự dựng lại một cảnh bằng thú bông
4Bảo tàng có khu tương tácVẽ lại hiện vật nhớ nhất
5Xưởng thủ công: gốm, giấy, vảiLàm một món đồ từ vật liệu tái chế
6Buổi nghe nhạc ngoài trời hoặc hoà nhạc thiếu nhiLàm nhạc cụ từ chai lọ, gõ theo bài hát
7Đi bộ một khu phố cũ, chụp ảnh chi tiết kiến trúcIn ảnh, làm sổ ảnh nhỏ
8Phim hoạt hình chiếu rạp hoặc buổi chiếu cộng đồngKể lại phim bằng tranh liên hoàn
9Triển lãm tranh, ảnh bất kỳChơi trò “bảo tàng trong nhà”
10Làng nghề, chợ phiên hoặc một chuyến về quêPhỏng vấn ông bà về mùa hè ngày xưa
11Quay lại nơi trẻ thích nhất trong hèChọn tác phẩm cho triển lãm cuối hè
12Mời ông bà, bạn bè đến xem triển lãm nhà mìnhDọn dẹp, chuẩn bị năm học mới

Không cần làm đúng mười hai tuần. Nhà nào đi du lịch, về quê một hai tuần thì thay bằng hoạt động ở nơi đến. Bảng này chỉ để bạn thấy một mùa hè có thể đa dạng đến mức nào với chi phí rất nhỏ, vì phần lớn ô trong bảng là miễn phí hoặc gần như miễn phí.

Những hoạt động hè thường có ở thành phố và tỉnh

Mỗi nơi một khác, nhưng các loại hoạt động sau đây xuất hiện khá đều vào mùa hè. Biết tên giúp bạn tìm nhanh:

  • Chương trình hè của nhà văn hoá, cung thiếu nhi. Lớp năng khiếu ngắn: vẽ, múa, hát, đàn, kịch, thường mở đăng ký từ cuối tháng Năm.
  • Giờ kể chuyện và câu lạc bộ đọc hè ở thư viện. Miễn phí hoặc chi phí rất thấp, hợp trẻ từ ba đến mười tuổi.
  • Chương trình giáo dục của bảo tàng. Nhiều bảo tàng có hoạt động hè: tìm hiểu hiện vật, làm đồ thủ công theo chủ đề, đóng vai nhà khảo cổ nhỏ.
  • Trại hè nghệ thuật. Khoá vài ngày đến vài tuần do trung tâm, không gian sáng tạo tổ chức, kết thúc bằng buổi trình diễn hoặc triển lãm.
  • Kịch và rối thiếu nhi. Nhiều đơn vị biểu diễn có lịch diễn dày hơn vào hè, thường vào sáng cuối tuần.
  • Xưởng thủ công cuối tuần. Gốm, in tranh, làm giấy, nhuộm vải, làm đồ chơi dân gian.

Ở tỉnh, nhà văn hoá, thư viện tỉnh và bảo tàng tỉnh thường là ba địa chỉ chính. Hoạt động có thể ít hơn thành phố lớn nhưng vắng hơn, trẻ được người hướng dẫn chú ý nhiều hơn, và đi lại cũng đơn giản hơn. Đừng nghĩ ở tỉnh là thiệt, nhiều trẻ có mùa hè văn hoá rất đầy chính nhờ những nơi nhỏ này.

Chọn một khoá hè nghệ thuật cho đúng

Khoá hè nghệ thuật nhiều đến mức khó chọn. Năm bước dưới đây giúp bạn lọc trước khi đóng tiền:

  1. Hỏi con muốn gì. Không phải bạn muốn con học gì. Một khoá con chọn, dù không phải môn bạn kỳ vọng, sẽ có ích hơn khoá bị ép.
  2. Xem buổi cuối khoá của năm trước. Ảnh, video triển lãm hoặc buổi diễn cuối khoá cho thấy trẻ làm được gì và không khí lớp ra sao.
  3. Hỏi số trẻ mỗi lớp và người dạy. Lớp quá đông thì giáo viên khó để ý từng em; người dạy có kinh nghiệm với trẻ là quan trọng hơn bằng cấp nghệ thuật.
  4. Xin học thử một buổi nếu có thể. Quan sát con sau buổi học: hào hứng kể chuyện là dấu hiệu tốt, im lặng mệt mỏi là cần cân nhắc.
  5. Tránh khoá hứa “thành tích”. Khoá hè nghệ thuật để khám phá, không phải để thi đấu hay lấy giải. Khoá hứa con “vẽ đẹp như người lớn sau hai tuần” thường dạy chép mẫu.

Một khoá hè tốt thường kết thúc bằng một buổi chia sẻ thành quả, nơi trẻ được kể về sản phẩm của mình chứ không bị chấm điểm hay xếp hạng. Hãy dự buổi đó dù bận, sự có mặt của bố mẹ là điều trẻ nhớ nhất.

Ngày mưa và ngày nắng gắt: văn hoá trong nhà

Bảo tàng trong nhà. Trẻ chọn mười đồ vật trong nhà, mỗi món viết một tấm thẻ nhỏ: tên, nó từ đâu đến, ai dùng. Bày lên kệ, mời cả nhà “tham quan”. Trò này dạy trẻ cách nhìn đồ vật như hiện vật, đúng tinh thần của bảo tàng.

Nhà hát phòng khách. Chọn một truyện cổ tích, chia vai, làm mặt nạ bằng giấy, dựng sân khấu bằng chăn và ghế. Không cần diễn hay, cần mọi người cùng tham gia, kể cả người lớn.

Nghe nhạc có chủ đề. Mỗi ngày mưa nghe một loại nhạc khác nhau: nhạc dân ca, nhạc giao hưởng, nhạc jazz, nhạc phim hoạt hình. Trẻ vẽ màu theo cảm giác của từng bài, rồi so sánh các bức vẽ.

Đọc to theo lượt. Mỗi người đọc một trang, chuyền sách quanh bàn. Trẻ chưa biết chữ thì kể theo tranh. Đọc to theo lượt tạo không khí khác hẳn mỗi người đọc riêng.

Xem phim rồi bàn. Một phim hoạt hình hay phim thiếu nhi được chọn kỹ, xem xong cả nhà hỏi nhau một câu: nhân vật nào giống mình nhất. Một bộ phim cùng xem và cùng bàn khác rất xa việc trẻ tự xem một mình.

Khép lại mùa hè bằng triển lãm nhà mình

Tuần cuối hè, giúp trẻ tổ chức một “triển lãm” nhỏ trưng bày những gì đã làm trong ba tháng. Đây là cách trẻ nhìn lại và tự hào về mùa hè của mình:

  1. Gom tất cả sản phẩm trong hè: tranh, đồ thủ công, ảnh chụp, sổ đọc sách, vé, tờ chương trình.
  2. Để trẻ tự chọn khoảng mười thứ muốn trưng bày, không phải những thứ bố mẹ thấy đẹp nhất.
  3. Mỗi món có một tấm thẻ do trẻ viết hoặc đọc cho bố mẹ viết: tên, làm khi nào, vì sao thích.
  4. Bày trên một bức tường hoặc một cái bàn, mời ông bà, hàng xóm, bạn bè của trẻ đến xem vào một buổi chiều.
  5. Trẻ làm “hướng dẫn viên”, giới thiệu từng món. Cuối buổi, mọi người viết một câu vào sổ cảm nhận của triển lãm.

Triển lãm nhà mình không cần đẹp, nhưng nó cho trẻ trải nghiệm trọn vẹn một vòng: làm ra, chọn lọc, trình bày, nghe phản hồi. Và khi lần sau đi xem một triển lãm thật, trẻ sẽ hiểu những người làm triển lãm đã phải làm những gì.

Cha mẹ đi làm cả ngày: chia việc thế nào cho mùa hè vẫn có văn hoá

Phần lớn cha mẹ không nghỉ hè cùng con. Điều đó không có nghĩa trẻ phải ở nhà ba tháng với màn hình. Bí quyết là tách hai loại hoạt động: loại cần cha mẹ đi cùng, dồn vào cuối tuần; loại người khác đưa đi được, xếp vào ngày thường.

Ngày thường, ông bà hoặc người trông trẻ có thể đưa con đến thư viện, giờ kể chuyện, lớp năng khiếu ở nhà văn hoá gần nhà. Những hoạt động này ổn định, gần, có người hướng dẫn, không đòi hỏi người đưa đi phải hiểu nghệ thuật. Cuối tuần, cha mẹ dành cho những buổi cần trò chuyện nhiều hơn: xem kịch, bảo tàng, triển lãm, để sau đó cả nhà cùng bàn.

Vài gia đình quen nhau cũng có thể thay phiên: tuần này nhà này đưa ba bốn đứa trẻ đi bảo tàng, tuần sau nhà kia đưa đi xưởng thủ công. Trẻ có bạn đi cùng hào hứng hơn, còn cha mẹ mỗi người chỉ phải sắp xếp một hai buổi trong cả mùa hè.

Và buổi tối vẫn còn đó: hai mươi phút đọc chung, một bài hát mới, một câu hỏi “hôm nay con thấy gì hay?” trước giờ ngủ. Văn hoá trong mùa hè không chỉ nằm ở những chuyến đi, mà ở thói quen nhỏ mỗi ngày.

Câu hỏi thường gặp

Mùa hè nên cho trẻ học bao nhiêu khoá nghệ thuật là vừa?

Một đến hai khoá ngắn trong cả mùa hè là vừa với phần lớn trẻ. Nhiều khoá cùng lúc khiến trẻ mệt và mất thời gian rảnh, thứ trẻ cũng rất cần. Nên xen khoá học với những buổi đi xem, đi chơi tự do.

Hoạt động văn hoá hè miễn phí cho trẻ có ở đâu?

Thư viện, nhà văn hoá, bảo tàng công lập và các sự kiện ngoài trời ở công viên thường có hoạt động hè miễn phí hoặc chi phí thấp. Bạn nên theo dõi trang của các nơi này từ cuối tháng Năm để không lỡ đăng ký.

Trẻ chỉ thích xem điện thoại thì làm sao kéo ra hoạt động văn hoá?

Bắt đầu bằng hoạt động có tay chân và bạn bè cùng tuổi như xưởng thủ công, kịch tương tác. Cho trẻ chọn trong hai ba lựa chọn, giữ thời gian ngắn, và đặt quy ước rõ về thời gian màn hình trong ngày thay vì cấm hẳn.

Ngày Quốc tế Thiếu nhi 1/6 thường có hoạt động gì?

Quanh ngày 1/6, nhiều nhà văn hoá, công viên, thư viện, bảo tàng và trung tâm thương mại tổ chức chương trình cho trẻ như biểu diễn, trò chơi, xưởng làm đồ, chiếu phim. Đây là dịp tốt để khởi động lịch văn hoá cho cả mùa hè.

Hè về quê thì có hoạt động văn hoá gì cho trẻ?

Ở quê, trẻ có thể tìm hiểu nghề của làng, nghe ông bà kể chuyện, xem đình làng, tham gia trò chơi dân gian với trẻ trong xóm. Những trải nghiệm này cũng là văn hoá, và nhiều khi trẻ nhớ lâu hơn cả một buổi đi bảo tàng ở thành phố.

Có nên đưa trẻ dưới ba tuổi đi xem kịch thiếu nhi không?

Có thể, nếu chọn vở ngắn dành riêng cho lứa tuổi nhỏ, ngồi gần lối ra để dễ đưa trẻ ra ngoài khi cần. Với trẻ quá nhỏ, rối và các buổi biểu diễn ngoài trời thường dễ hơn khán phòng tối với ghế cố định.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138