DuongThoi.comĐương Thời
Không gian văn hoá, sáng tạo

Thư viện công cộng hôm nay: làm thẻ, mượn sách, dùng phòng đọc và hoạt động miễn phí

Thư viện công cộng hôm nay không chỉ để mượn sách: cách làm thẻ, tìm sách trên kệ, dùng phòng đọc, góc trẻ em và các hoạt động miễn phí cho người đi làm.

A Vietnamese father and young daughter sit on a low carpet in a bright modern public library children corner, wide shot from behind, clean white daylight

Thư viện công cộng hôm nay là nơi bạn có thể làm thẻ để mượn sách về nhà, ngồi đọc hay làm việc ở phòng đọc yên tĩnh, đưa trẻ đến góc thiếu nhi, và tham gia các hoạt động miễn phí như giờ kể chuyện, câu lạc bộ đọc, triển lãm nhỏ hay lớp kỹ năng. Nhiều thư viện đã được cải tạo với ánh sáng tốt, ghế ngồi thoải mái và khu vực mở, khác hẳn hình ảnh phòng đọc im phăng phắc trong ký ức của nhiều người.

Bước đầu tiên thường chỉ là mang theo giấy tờ tuỳ thân đến quầy làm thẻ. Phần dưới đi qua cách làm thẻ và mượn sách lần đầu, cách đọc ký hiệu trên gáy sách để tự tìm, những khu vực bạn có thể dùng, các hoạt động thường có, và một tuần mẫu dùng thư viện của người đi làm.

Thư viện mới khác thư viện trong ký ức thế nào

Nhiều người lớn lên với hình ảnh thư viện là căn phòng tối, sách xếp sau quầy, muốn đọc phải điền phiếu chờ thủ thư lấy. Ở nhiều thư viện ngày nay, phần lớn kệ sách đã mở, bạn tự đi giữa các dãy, cầm sách lên xem rồi mang ra bàn đọc. Thủ thư chuyển sang vai trò hướng dẫn, gợi ý sách và tổ chức hoạt động.

Không gian cũng đổi. Có khu đọc yên tĩnh cho người cần tập trung, có khu mở cho nhóm học bài và trao đổi nhỏ tiếng, có góc thiếu nhi với thảm và ghế thấp, có phòng đa năng cho buổi nói chuyện hay chiếu phim. Một số nơi có máy tự mượn trả, có kho sách điện tử cho người có thẻ đọc trên điện thoại.

Điều quan trọng nhất không thay đổi: thư viện công cộng là một trong số ít nơi trong thành phố bạn có thể ngồi cả buổi mà không phải trả tiền hay mua gì. Với người đi làm cần một chỗ yên ngày cuối tuần, với học sinh ôn thi, với người lớn tuổi muốn đọc báo, đó là giá trị lớn.

Tất nhiên không phải thư viện nào cũng đã được cải tạo. Mức độ hiện đại rất khác nhau giữa các nơi. Cách nhanh nhất để biết là ghé một lần vào chiều ngày thường, đi hết các tầng và hỏi quầy về những dịch vụ đang có.

Các khu vực thường có và dùng thế nào

Mỗi thư viện bố trí khác nhau, nhưng phần lớn có những khu vực sau. Biết trước giúp bạn chọn đúng chỗ ngay từ lần đầu:

Khu vựcDùng đểLưu ý
Kho mở cho mượnChọn sách mang về nhà theo hạnCần thẻ, thường giới hạn số cuốn mỗi lần
Phòng đọc tại chỗĐọc sách tham khảo, báo, tạp chíSách không mang ra ngoài phòng
Khu tự họcLàm việc, ôn thi, đọc tài liệu riêngMùa thi thường kín chỗ từ sáng
Góc thiếu nhiTrẻ đọc, nghe kể chuyện, chơi trò chơi chữCho phép nói chuyện nhỏ, có giờ hoạt động
Phòng đa năngBuổi nói chuyện, chiếu phim, lớp họcTheo lịch, nhiều buổi cần đăng ký
Khu máy tínhTra cứu, học kỹ năng sốCó thể giới hạn thời gian mỗi lượt

Nếu bạn chỉ có một buổi để làm quen, hãy đi thẳng đến kho mở cho mượn và góc thiếu nhi, hai khu thể hiện rõ nhất thư viện đó đang sống thế nào: sách mới có thường xuyên không, có ai đang dùng không, có lịch hoạt động dán ở đó không.

Làm thẻ và mượn sách lần đầu

Thủ tục mỗi nơi khác nhau đôi chút, nhưng phần lớn đi theo trình tự dưới đây. Mang đủ giấy tờ ngay từ lần đầu để khỏi phải quay lại:

  1. Xem trang của thư viện hoặc gọi hỏi trước về giấy tờ cần mang; thường là căn cước, đôi khi thêm một ảnh thẻ.
  2. Đến quầy làm thẻ trong giờ hành chính; một số nơi chỉ làm thẻ vào vài khung giờ trong ngày.
  3. Điền phiếu đăng ký, chọn loại thẻ nếu có nhiều loại, ví dụ thẻ đọc tại chỗ hay thẻ mượn về nhà.
  4. Hỏi rõ số cuốn được mượn mỗi lần, thời hạn mượn, cách gia hạn và quy định khi trả muộn.
  5. Đi chọn sách, mang đến quầy hoặc máy tự mượn để quét thẻ và quét sách.
  6. Chụp lại phiếu mượn hoặc ghi ngày hạn trả vào lịch điện thoại ngay lúc đó.

Bước cuối là bước giúp bạn tránh phần lớn rắc rối với thư viện. Người đi làm hay quên hạn trả, mà một số nơi tính phí trả muộn theo ngày hoặc tạm khoá thẻ. Một dòng nhắc lịch trước hạn ba ngày là đủ để bạn kịp trả hoặc gia hạn.

Tự tìm sách trên kệ mà không cần hỏi

Tra trước bằng mục lục trực tuyến hoặc máy tra cứu. Gõ tên sách, tên tác giả hoặc chủ đề, máy sẽ cho bạn ký hiệu xếp giá và cho biết sách đang có trên kệ hay đã được mượn. Ghi ký hiệu đó lại.

Hiểu ký hiệu xếp giá trên gáy sách. Phần lớn thư viện xếp sách theo số phân loại chủ đề: những cuốn cùng chủ đề đứng cạnh nhau. Phần số cho biết chủ đề, phần chữ sau thường là ký hiệu tên tác giả. Bạn tìm đến dãy có số đầu tương ứng, rồi dò theo thứ tự.

Nhìn sang hai bên cuốn bạn tìm. Vì sách cùng chủ đề đứng cạnh nhau, những cuốn xung quanh thường cũng đúng thứ bạn cần. Đây là niềm vui mà mua sách trên mạng không có.

Sách không có trên kệ thì hỏi đặt giữ. Nhiều nơi cho đặt giữ sách đang được mượn; khi người trước trả, thư viện báo bạn đến lấy.

Đừng tự xếp lại sách đã lấy ra. Phần lớn thư viện muốn bạn để sách lên xe đẩy hoặc khay riêng, thủ thư sẽ xếp lại đúng chỗ. Xếp nhầm dãy thì cuốn đó coi như thất lạc.

Hoạt động miễn phí thường có ở thư viện

Ngoài cho mượn sách, thư viện là nơi tổ chức nhiều hoạt động văn hoá vào cửa tự do mà ít người biết, vì chúng không được quảng bá rầm rộ như sự kiện thương mại:

  • Giờ kể chuyện và đọc sách cùng trẻ vào sáng cuối tuần, chia theo độ tuổi.
  • Câu lạc bộ đọc sách cho người lớn, gặp nhau định kỳ quanh một cuốn sách hoặc chủ đề.
  • Triển lãm nhỏ về sách, ảnh hoặc tư liệu, đặt ở sảnh hay hành lang.
  • Buổi nói chuyện chuyên đề với người viết, nhà nghiên cứu, người làm nghề.
  • Chiếu phim tài liệu hoặc phim chuyển thể từ sách, kèm trao đổi sau buổi chiếu.
  • Lớp kỹ năng số cơ bản cho người lớn tuổi: dùng điện thoại, tra cứu thông tin, đọc sách điện tử.

Các hoạt động này thường dày hơn vào những dịp như Ngày Sách và Văn hoá đọc Việt Nam 21/4, mùa hè cho thiếu nhi, hay dịp gần Tết. Theo dõi trang của thư viện hoặc xem bảng tin ở sảnh mỗi lần đến mượn sách là cách để không bỏ sót. Nhiều buổi giới hạn số người, nên đăng ký sớm.

Một tuần dùng thư viện của người đi làm

Ví dụ giả định một người làm văn phòng, ở cách thư viện khoảng hai cây số, muốn đưa thư viện vào nhịp sống mà không thấy phải cố:

Thời điểmViệc làm ở thư việnThời gian
Tối thứ HaiTra mục lục trực tuyến, đặt giữ hai cuốn muốn đọc10 phút ở nhà
Trưa thứ TưGhé lấy sách đặt giữ, trả cuốn đã đọc xong20 phút
Sáng thứ BảyĐưa con đến giờ kể chuyện, bố mẹ đọc ở khu bên cạnh90 phút
Chiều Chủ nhậtNgồi khu tự học làm việc riêng hoặc đọc dài2 đến 3 tiếng
Một tối trong thángTham gia câu lạc bộ đọc hoặc buổi nói chuyện2 tiếng

Không cần làm đủ cả năm việc mỗi tuần. Điểm của bảng là cho thấy thư viện có thể chen vào lịch theo từng mẩu nhỏ: mười phút đặt giữ, hai mươi phút ghé lấy. Khi đã có thẻ và quen quy trình, đi thư viện chẳng khó hơn đi siêu thị.

Nên và không nên ở phòng đọc

Phòng đọc là không gian chung của nhiều người cần tập trung. Vài quy ước giúp ai cũng dễ chịu:

NênKhông nên
Để điện thoại im lặng, ra hành lang khi cần nghe máyGọi video hay nghe nhạc không tai nghe
Giữ một chỗ ngồi cho một ngườiĐặt túi giữ chỗ cho bạn rồi bỏ đi lâu
Mang nước có nắp nếu thư viện cho phépĂn đồ có mùi, đồ vụn tại bàn đọc
Trao đổi nhỏ tiếng ở khu cho phép thảo luậnBàn bài nhóm ngay trong khu yên tĩnh
Để sách đã đọc lên xe đẩy hoặc khay trảGạch chân, ghi chú lên sách của thư viện

Mùa thi, khu tự học thường kín từ sáng sớm và chuyện giữ chỗ hay gây khó chịu. Nếu thư viện có quy định về thời gian rời chỗ, hãy tôn trọng nó, và nhường chỗ cho người khác khi bạn đi ăn trưa lâu.

Thư viện ở thành phố nhỏ, thư viện trường và tủ sách cộng đồng

Không phải ai cũng sống gần một thư viện lớn mới cải tạo. Ở nhiều nơi, thư viện tỉnh vẫn là địa chỉ chính, với kho sách khiêm tốn hơn nhưng thường có phòng đọc báo, góc thiếu nhi và những buổi giới thiệu sách vào các dịp lớn. Thủ thư ở thư viện nhỏ hay nhớ mặt bạn đọc quen, và sẵn lòng đặt thêm sách khi được đề nghị.

Ngoài thư viện công cộng, còn có thư viện của các trường đại học, một số nơi cho người ngoài đăng ký đọc tại chỗ theo quy định riêng. Tủ sách cộng đồng ở nhà văn hoá khu dân cư, ở quán cà phê, ở góc phố đi bộ cũng là một dạng thư viện nhỏ, nơi bạn lấy một cuốn và để lại một cuốn.

Nếu thư viện gần bạn ít sách mới, bạn có thể góp ý qua sổ góp ý hoặc nói trực tiếp với thủ thư cuốn nào bạn muốn đọc. Nhiều thư viện dựa vào đề xuất của bạn đọc khi lên danh sách bổ sung. Một tủ sách cộng đồng cũng sống nhờ những người như bạn mang sách đã đọc đến góp.

Câu hỏi thường gặp

Làm thẻ thư viện công cộng cần giấy tờ gì?

Thường chỉ cần căn cước, có nơi yêu cầu thêm ảnh thẻ hoặc phiếu đăng ký điền sẵn. Trẻ em làm thẻ thường cần người lớn đi cùng. Quy định mỗi thư viện khác nhau, nên xem trang của thư viện hoặc gọi hỏi trước khi đến.

Mượn sách thư viện được bao lâu?

Mỗi thư viện có quy định riêng về số cuốn và thời hạn mượn, phổ biến là vài tuần mỗi lần và cho gia hạn nếu không ai đặt giữ. Hỏi rõ khi làm thẻ và ghi ngày hạn trả vào lịch điện thoại ngay lúc mượn để tránh trả muộn.

Không có thẻ có vào thư viện đọc được không?

Nhiều thư viện cho vào khu đọc tại chỗ hoặc dự hoạt động công cộng mà không cần thẻ, chỉ cần thẻ khi mượn sách về nhà. Một số nơi yêu cầu đăng ký ra vào ở quầy. Hỏi quầy lễ tân là cách nhanh nhất.

Thư viện có hoạt động gì cho trẻ em không?

Phần lớn thư viện có góc thiếu nhi với sách tranh, thảm ngồi, và hoạt động như giờ kể chuyện, đọc sách cùng bố mẹ, làm đồ thủ công từ giấy vào cuối tuần. Hoạt động thường chia theo độ tuổi, nên xem lịch và đăng ký trước nếu cần.

Thư viện có cho làm việc bằng máy tính cả ngày không?

Nhiều thư viện có khu tự học cho phép dùng máy tính, có ổ điện và wifi. Một số nơi giới hạn thời gian mỗi lượt hoặc yêu cầu thẻ. Mùa thi khu này thường kín sớm, nên đến từ sáng và tôn trọng quy định về giữ chỗ.

Thư viện có sách điện tử để đọc trên điện thoại không?

Một số thư viện có kho sách điện tử cho người có thẻ, đọc qua trang của thư viện hoặc ứng dụng riêng. Không phải nơi nào cũng có. Hỏi quầy khi làm thẻ, nếu có thì nhờ thủ thư hướng dẫn cài đặt ngay tại chỗ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138