Dạo phố đi bộ cuối tuần cho thong thả nghĩa là chọn khung giờ hợp với người đi cùng, đi một lộ trình chừng chín mươi phút có điểm dừng định trước, và coi các hoạt động văn hoá trên phố là phần chính chứ không chỉ là phông nền để chụp ảnh. Đi sớm lúc trời vừa tắt nắng hợp với trẻ nhỏ và người lớn tuổi; đi muộn sau tám giờ tối hợp với nhóm bạn muốn nghe nhạc và xem biểu diễn.
Phố đi bộ ở nhiều tỉnh thành đã thành một không gian văn hoá thật sự: có biểu diễn nghệ thuật, góc vẽ tranh, chợ đồ thủ công, hoạt động dân gian cho trẻ, và đôi khi là triển lãm ảnh ngoài trời. Phần dưới giúp bạn chọn giờ, đi một vòng không mỏi chân, chăm người đi cùng và giữ cho buổi tối thật sự thư thái.
Phố đi bộ có gì cho người yêu văn hoá
Nhìn qua, phố đi bộ là đường cấm xe vào buổi tối cuối tuần, đông người, nhiều đồ ăn vặt. Nhìn kỹ hơn, đó là một trong số ít sân khấu mở mà ai cũng vào được. Các nhóm nhạc trẻ chơi thử bài mới, câu lạc bộ múa dân gian tập trước công chúng, sinh viên mỹ thuật ngồi ký hoạ chân dung, nhóm thanh niên tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ. Nhiều hoạt động do các nhóm cộng đồng tự đăng ký với ban quản lý phố.
Ở một số nơi, phố đi bộ còn gắn với các tuyến phố cổ, mặt tiền nhà cũ được chiếu sáng, công trình công cộng được mở cửa vào buổi tối. Có những dịp đặc biệt như tuần lễ văn hoá, dịp gần Tết hay Ngày Di sản văn hoá Việt Nam 23/11, phố có thêm triển lãm ngoài trời, biểu diễn nghệ thuật truyền thống được dàn dựng mới.
Điểm khác giữa đi phố để chơi và đi phố để thưởng thức không nằm ở chỗ bạn đi đâu, mà ở chỗ bạn dừng lại bao lâu. Một người dừng ba phút nghe trọn một bài hát của nhóm nhạc đường phố đã có một trải nghiệm khác hẳn người đi lướt qua với điện thoại trên tay. Bài này không đòi bạn bỏ đồ ăn vặt hay ảnh kỷ niệm, chỉ gợi ý dành ra vài điểm dừng có chủ đích.
Chọn khung giờ theo người đi cùng
Cùng một con phố nhưng mỗi khung giờ cho một không khí rất khác. Bảng dưới là gợi ý chung, nhịp cụ thể ở từng nơi có thể lệch đôi chút:
| Khung giờ | Không khí | Hợp với |
|---|---|---|
| Lúc vừa cấm xe, chiều tối | Còn vắng, các nhóm đang dựng sân khấu, gió mát | Trẻ nhỏ, người lớn tuổi, người muốn đi bộ thong thả |
| Khoảng bảy đến chín giờ tối | Đông nhất, nhiều hoạt động nhất, ồn | Nhóm bạn trẻ, người muốn xem nhiều biểu diễn |
| Sau chín giờ tối | Thưa dần, các nhóm nhạc chơi bài chậm hơn | Cặp đôi, người muốn ngồi nghe nhạc lâu |
| Sáng sớm cuối tuần, nếu phố mở | Người tập thể dục, câu lạc bộ dưỡng sinh, khiêu vũ | Người thích không khí sinh hoạt địa phương |
Nếu đi cùng cả trẻ nhỏ lẫn người trẻ, có thể chia làm hai: cả nhà đi khung đầu, trẻ con về nghỉ, nhóm còn lại ở thêm đến khung giữa. Cách này tránh cảnh một nửa gia đình mệt và cáu khi nửa kia đang vui.
Thời tiết cũng quyết định nhiều. Sau một trận mưa chiều, phố thường vắng hơn hẳn và các nhóm biểu diễn chơi cho số khán giả nhỏ, đôi khi lại là buổi thú vị nhất.
Chuẩn bị gọn trước khi ra phố
Phố đi bộ không cần chuẩn bị cầu kỳ, nhưng vài thứ nhỏ quyết định bạn đi được trọn buổi hay phải về sớm:
- Giày đi bộ êm, vì mặt phố thường lát đá hoặc gạch, đi một tiếng rưỡi là mỏi nếu mang dép cao.
- Một ít tiền mặt mệnh giá nhỏ để góp cho nhóm biểu diễn và mua ở gian nhỏ.
- Nước uống có nắp, khăn giấy ướt cho trẻ, và một túi nhỏ đựng rác của mình.
- Áo khoác mỏng vào mùa gió, vì phố đi bộ thường thoáng và về khuya trời lạnh hơn.
- Điện thoại sạc đầy, nhất là khi đi cùng trẻ hoặc hẹn gặp bạn giữa phố đông.
Ngoài ra, xem trước phương án gửi xe và đường về. Bãi gửi xe gần phố thường kín sớm vào tối thứ Bảy; gửi xa hơn một chút và đi bộ vào thường nhanh hơn chen ở bãi gần. Nếu đi xe công cộng, xem giờ chuyến cuối để không phải vội rời phố đúng lúc các nhóm nhạc đang chơi hay nhất.
Lộ trình dạo chín mươi phút có điểm dừng
Ví dụ giả định một tuyến phố đi bộ dài khoảng một cây số, đi cả lượt về. Đi không có kế hoạch thì dễ bị cuốn theo dòng người và về nhà không nhớ đã xem gì. Thử khung sau:
- Mười phút đầu: đi chậm từ đầu phố, quan sát xem các nhóm biểu diễn đứng ở đâu, khu nào có trò chơi cho trẻ, khu nào có gian thủ công.
- Hai mươi phút: dừng ở điểm biểu diễn thứ nhất bạn thấy hấp dẫn, nghe hoặc xem trọn ít nhất hai tiết mục.
- Mười lăm phút: ghé khu thủ công hoặc góc vẽ tranh, xem người làm, trò chuyện nếu họ rảnh.
- Mười lăm phút: nghỉ chân, ăn uống nhẹ ở một chỗ có ghế, không đứng ăn giữa dòng người.
- Hai mươi phút: trên đường quay về, dừng ở điểm biểu diễn thứ hai, ở phía bên kia phố.
- Mười phút cuối: đi chậm về điểm xuất phát, hỏi người đi cùng thích nhất điều gì tối nay.
Câu hỏi ở bước cuối biến buổi dạo thành một kỷ niệm có tên. Trẻ nhỏ đặc biệt thích được hỏi, và câu trả lời của chúng hay khiến bạn bất ngờ: có khi là một chú tượng người đứng im, có khi là một bài hát chúng chưa từng nghe.
Đi cùng trẻ nhỏ và người lớn tuổi
Hẹn một điểm gặp dễ nhận ra ngay khi đến. Một đài phun nước, một cây lớn, một góc có ghế đá. Dặn trẻ nếu lạc thì đứng yên ở đó hoặc tìm người mặc đồng phục của ban quản lý phố. Viết sẵn số liên lạc của bố mẹ lên một tờ giấy bỏ trong túi áo trẻ.
Chọn đi sát mép phố thay vì giữa phố. Dòng người ở giữa đông và chen, mép phố có nhiều chỗ dừng, gần ghế ngồi và gần lối thoát ra đường bên cạnh.
Mang theo ghế xếp nhỏ cho người lớn tuổi. Một chiếc ghế xếp nhẹ giúp ông bà ngồi xem trọn một tiết mục thay vì đứng mỏi chân rồi đòi về sớm.
Để trẻ thử một hoạt động có tham gia. Trò chơi dân gian, góc tô tượng, góc vẽ lên vỉa hè bằng phấn. Trẻ nhớ những gì tự tay làm lâu hơn những gì chỉ đứng xem.
Về trước khi trẻ mệt. Dấu hiệu là trẻ bắt đầu đòi bế, đòi mua đồ chơi liên tục hoặc cáu vô cớ. Về lúc đó, buổi tối vẫn là một kỷ niệm vui.
Nên và không nên trên phố đi bộ
Phố đi bộ là không gian chung của hàng nghìn người mỗi tối. Vài thói quen nhỏ giữ cho nơi này dễ chịu và sạch sẽ:
| Nên | Không nên |
|---|---|
| Mang theo túi nhỏ đựng rác, bỏ vào thùng khi gặp | Để ly nhựa, que xiên trên bậc thềm, gốc cây |
| Đứng sang một bên khi dừng lại chụp ảnh | Dừng đột ngột giữa dòng người để quay phim |
| Giữ trẻ trong tầm tay ở khu đông | Để trẻ chạy xe đạp, xe trượt giữa đám đông |
| Ngồi đúng chỗ có ghế, có bậc ngồi | Ngồi chắn lối vào nhà dân, cửa hàng hai bên phố |
| Giữ âm lượng loa cá nhân ở mức của riêng mình | Mở nhạc to cạnh một nhóm đang biểu diễn |
Hai bên phố đi bộ thường là nhà ở của người dân. Ồn ào ở mức phố đi bộ là điều họ đã chấp nhận, nhưng rác trước cửa nhà và việc chắn lối đi vẫn là nguồn khó chịu lớn nhất. Giữ được điều này là góp phần để phố được duy trì lâu dài.
Khi phố quá đông: ba phương án dự phòng
Đi phố song song. Các con phố cắt ngang hoặc chạy song song với phố đi bộ thường yên hơn, có quán nhỏ, có nhà cũ đẹp, và vẫn nghe vọng nhạc từ phố chính. Đi một vòng ở đó rồi quay lại khi phố chính thưa người.
Chọn một điểm, ngồi lâu. Thay vì đi hết phố, chọn một quán có tầng trên nhìn xuống hoặc một bậc ngồi gần nhóm nhạc, ngồi nghe trọn một buổi. Nhìn dòng người từ trên cao cũng là một cách xem phố.
Đổi ngày. Một số nơi mở phố đi bộ từ tối thứ Sáu. Tối thứ Sáu hoặc tối Chủ nhật thường thưa hơn tối thứ Bảy đáng kể, các hoạt động vẫn gần như đủ.
Xem dự báo đông người theo dịp. Dịp lễ, dịp có sự kiện lớn, đêm giao thừa thì phố đông gấp nhiều lần ngày thường. Với trẻ nhỏ và người lớn tuổi, nên chọn một tối cuối tuần bình thường để đi thay vì đúng đêm lễ.
Mỗi lần đi một chủ đề nhỏ
Người hay đi phố đi bộ dễ thấy nhàm sau vài lần. Đặt cho mỗi buổi một chủ đề nhỏ giúp bạn nhìn cùng một con phố bằng con mắt khác:
- Tối nghe nhạc: chỉ dừng ở các điểm có nhạc sống, nghe trọn ít nhất ba nhóm, so cách mỗi nhóm chọn bài.
- Tối nhìn nhà: ngước lên tầng hai, tầng ba, để ý ban công, cửa sổ, mái ngói, những chi tiết bị bỏ qua khi chỉ nhìn ngang tầm mắt.
- Tối thủ công: đi hết các gian đồ làm tay, trò chuyện với ít nhất hai người làm.
- Tối của trẻ: để trẻ dẫn đường, dừng ở đâu trẻ muốn, người lớn chỉ đi theo.
- Tối ký hoạ: mang một cuốn sổ nhỏ, ngồi một chỗ, phác vài nét dòng người hoặc một nhóm biểu diễn.
Chủ đề không cần nghiêm túc. Nó chỉ là một lý do để bạn dừng lại ở những chỗ mình thường đi qua, và sau vài lần, bạn sẽ biết con phố quen này rõ hơn nhiều người sống cạnh nó.
Câu hỏi thường gặp
Phố đi bộ cuối tuần thường mở mấy giờ?
Mỗi nơi có quy định riêng, phổ biến là cấm xe từ chiều tối đến khuya vào tối thứ Sáu, thứ Bảy và Chủ nhật. Giờ giấc có thể thay đổi theo mùa hoặc dịp lễ, nên xem thông báo của ban quản lý phố hoặc chính quyền địa phương trước khi đi.
Đưa trẻ nhỏ đi phố đi bộ nên đi lúc nào?
Nên đi ngay khi phố vừa cấm xe vào chiều tối, lúc còn vắng và mát. Hẹn sẵn điểm gặp dễ nhận ra, để số liên lạc của bố mẹ trong túi áo trẻ, và về trước khi trẻ mệt, thường sau khoảng một tiếng rưỡi.
Phố đi bộ có hoạt động văn hoá gì ngoài ăn uống?
Thường có biểu diễn âm nhạc, múa của các nhóm cộng đồng, góc vẽ chân dung, trò chơi dân gian cho trẻ, gian đồ thủ công, và vào dịp đặc biệt có triển lãm ảnh ngoài trời hay biểu diễn nghệ thuật truyền thống dàn dựng mới.
Phố đi bộ quá đông thì nên làm gì?
Đi sang các con phố song song yên hơn, chọn một điểm có chỗ ngồi để nghe nhạc lâu thay vì đi hết phố, hoặc đổi sang tối thứ Sáu, tối Chủ nhật vốn thưa hơn tối thứ Bảy. Tránh đi đúng đêm lễ nếu có trẻ nhỏ.
Có cần mang tiền mặt khi đi phố đi bộ không?
Nên mang một ít tiền mặt mệnh giá nhỏ, vì nhiều nhóm biểu diễn đường phố, gian thủ công nhỏ và hàng rong chỉ nhận tiền mặt, và mạng điện thoại có lúc chập chờn khi phố quá đông người.