DuongThoi.comĐương Thời
Nghe hoà nhạc và âm nhạc hôm nay

Lần đầu đi nghe hoà nhạc cổ điển: chuẩn bị gì, mặc gì, ngồi ở đâu

Buổi hoà nhạc cổ điển đầu tiên: chọn buổi dễ nghe, chọn chỗ ngồi, mặc gì cho vừa, đến sớm bao lâu, nghe trước ở nhà ra sao và nên làm gì trong khán phòng.

A young Vietnamese woman in a simple dress walks into a quiet concert hall before the show, seen from behind, warm amber house lights, wide shot from the back row

Lần đầu đi nghe hoà nhạc cổ điển, bạn chỉ cần ba việc: chọn một buổi có chương trình ngắn và quen tai, đến sớm khoảng 30 phút, và nghe trước tác phẩm chính một lần ở nhà. Trang phục gọn gàng như đi ăn tối lịch sự là đủ, không cần váy dạ hội hay vest.

Phần còn lại là để nhạc làm việc của nó. Nhiều người ngại đi vì nghĩ mình không hiểu nhạc, sợ vỗ tay sai, sợ bị nhìn. Thật ra khán phòng nào cũng có người lần đầu, và người ngồi cạnh bạn thường chỉ mong một điều: bạn tắt chuông điện thoại. Dưới đây là cách đi từ lúc chọn vé tới lúc ra về, kèm những thứ dùng được ngay.

Một buổi hoà nhạc diễn ra thế nào, từ lúc vào tới lúc về

Biết trước trình tự giúp bạn bớt lúng túng nhất. Phần lớn các buổi hoà nhạc giao hưởng hay độc tấu ở nước ta đi theo khung dưới đây, chênh nhau vài phút tuỳ chương trình.

MốcChuyện gì diễn raBạn nên làm gì
Trước giờ diễn 30–45 phútMở cửa sảnh, soát vé, phát tờ chương trìnhGửi đồ cồng kềnh, đi vệ sinh, đọc chương trình
Trước giờ diễn 10 phútChuông báo hoặc thông báo mời vào chỗVào ghế, tắt chuông điện thoại, cất túi xuống chân
Giờ diễnNghệ sĩ dàn nhạc ra sân khấu, so dây theo tiếng kèn ô-boaNgồi yên, có thể vỗ tay nhẹ khi người đứng đầu dàn dây bước ra
Nửa đầu, khoảng 40–50 phútThường là một tác phẩm ngắn rồi một bản concerto có nghệ sĩ độc tấuNghe, chỉ vỗ tay khi nhạc trưởng hạ tay hẳn
Giải lao 15–20 phútĐèn sảnh sáng, khán giả ra ngoàiUống nước, đọc lại phần giới thiệu tác phẩm sau
Nửa sau, khoảng 40 phútThường là bản giao hưởng, tác phẩm dài nhất buổiĐếm chương theo chương trình để biết lúc nào thật sự kết thúc
Kết thúcNhạc trưởng chào, có khi chơi thêm một bản ngắnĐứng dậy ra về khi đèn khán phòng bật sáng

Nếu buổi diễn là độc tấu piano hay thính phòng thì khung gọn hơn: không có màn so dây cả dàn nhạc, giải lao vẫn có, tổng thời gian thường trong khoảng 90 phút. Ghi giờ kết thúc dự kiến vào điện thoại trước khi đi để hẹn người đón cho khớp.

Chọn buổi đầu tiên cho dễ nghe

Ưu tiên chương trình có một tác phẩm quen tai. Một giai điệu bạn từng nghe trong phim, quảng cáo hay trò chơi điện tử sẽ là điểm tựa. Khi phần quen xuất hiện, bạn có cảm giác được chào đón, và phần lạ xung quanh cũng dễ chịu hơn.

Chọn buổi dưới hai tiếng, có giải lao. Đầu tiên đừng thử ngay một buổi dài liền mạch. Giải lao giúp bạn đứng dậy, nói vài câu với bạn đi cùng, và quay lại với đôi tai tươi hơn.

Dàn nhạc lớn dễ "bắt" người mới hơn độc tấu. Âm lượng, màu sắc và sự thay đổi nhạc cụ của cả dàn nhạc giữ sự chú ý tốt hơn một cây đàn đơn lẻ. Nhạc thính phòng rất hay nhưng đòi tai tập trung hơn, nên để buổi thứ hai hoặc thứ ba.

Buổi hoà nhạc chủ đề là lựa chọn an toàn. Các chương trình nhạc phim, nhạc mùa Giáng sinh, nhạc dịp Tết hay hoà nhạc gia đình thường có người dẫn giới thiệu từng bản. Đây là cửa vào nhẹ nhàng trước khi đi nghe một bản giao hưởng nguyên vẹn.

Đi cùng một người đã từng đi. Không bắt buộc, nhưng có người bên cạnh để hỏi nhỏ lúc giải lao giúp buổi đầu đỡ căng hơn nhiều. Nếu không có ai, đọc kỹ tờ chương trình là đủ.

Chọn chỗ ngồi: mỗi khu nghe một kiểu

Không có chỗ nào "đúng" cho mọi người. Mỗi khu trong khán phòng cho một trải nghiệm khác, và chỗ đắt nhất chưa chắc là chỗ nghe hay nhất với bạn.

Khu ngồiBạn được gìĐánh đổi
Vài hàng đầu tầng trệtThấy rõ tay, nét mặt nghệ sĩ độc tấuÂm thanh lệch về phía dàn dây gần nhất, phải ngẩng đầu
Giữa tầng trệtÂm thanh cân bằng, nhìn trọn sân khấuThường là khu bán hết sớm nhất
Tầng lửng hoặc ban công giữaÂm thanh tròn, nghe rõ sự hoà quyện của cả dànNghệ sĩ nhỏ hơn, cần đến sớm vì cầu thang
Ghế hai bên cánhNhìn chéo thấy rõ nhạc trưởng hoặc tay pianoMột phần sân khấu bị che, âm thanh lệch một bên
Tầng cao nhấtKhông khí thoải mái, nhiều sinh viên, dễ muaXa, nhưng âm thanh ở nhiều khán phòng lại rất tốt

Với buổi độc tấu piano, nhiều người thích ngồi phía bên trái khán phòng nhìn từ chỗ khán giả, vì từ đó thấy được bàn tay trên phím đàn. Với dàn nhạc lớn, hãy ưu tiên khoảng giữa, lùi về sau một chút. Ngồi xa hơn một ít thường nghe hay hơn ngồi quá gần.

Khi đặt vé trực tuyến, sơ đồ ghế thường tô màu theo hạng. Nếu ngân sách hạn chế, chọn hạng rẻ hơn nhưng ở giữa còn hơn hạng đắt mà lệch hẳn về một bên. Buổi đầu tiên, đừng tiếc vài phút so sơ đồ.

Mặc gì cho vừa, mang gì cho đủ

Quy tắc dễ nhớ: mặc như đi ăn tối ở một nhà hàng tử tế, nhưng ưu tiên thứ bạn ngồi yên hai tiếng mà không khó chịu.

  • Áo sơ mi, áo kiểu, váy liền hay quần âu đều ổn. Quần jean sạch sẽ đi kèm áo gọn gàng cũng không ai để ý.
  • Tránh dép lê, áo ba lỗ và quần đùi. Không phải vì có ai cấm mà vì bạn sẽ thấy lạc lõng giữa sảnh.
  • Khán phòng thường lạnh do điều hoà mạnh. Một áo khoác mỏng hoặc khăn choàng là thứ người đi nhiều năm luôn mang.
  • Giày đế mềm. Sàn gỗ khán phòng truyền tiếng gót giày rất rõ khi bạn lỡ phải ra vào.
  • Tránh vòng tay kim loại nhiều chiếc, túi ni lông sột soạt, giấy gói kẹo. Âm thanh nhỏ trong khán phòng to hơn bạn tưởng.
  • Mang một chai nước nhỏ để uống lúc giải lao, kẹo ngậm không vỏ giấy nếu bạn hay ho.
  • Nước hoa nên nhẹ. Người ngồi sát hai bên ở cùng mùi đó suốt buổi.

Nếu đi thẳng từ chỗ làm, bộ đồ công sở bình thường là hợp nhất. Thứ duy nhất nên thêm là cái áo khoác mỏng.

Ba lô to, mũ bảo hiểm, túi đồ mua sắm nên gửi ở quầy giữ đồ trước khi vào. Đặt chúng dưới chân trong hàng ghế hẹp vừa khó chịu cho bạn, vừa làm người đi ngang vấp phải. Nếu nơi diễn không có quầy giữ đồ, chọn một túi nhỏ vừa đủ ví, chìa khoá và chai nước.

Một ngày trước buổi diễn: chuẩn bị trong 30 phút

Bạn không cần học nhạc lý. Ba mươi phút chuẩn bị đúng chỗ đủ để buổi tối hôm sau khác hẳn.

  1. Tìm tên các tác phẩm trong chương trình và nghe tác phẩm chính một lần trọn vẹn, nghe khi đang làm việc nhà cũng được. Mục tiêu là để tai nhận ra vài đoạn khi nghe trực tiếp.
  2. Ghi lại số chương của từng tác phẩm. Ví dụ một bản giao hưởng bốn chương thì bạn biết sẽ có ba lần dừng mà chưa vỗ tay.
  3. Đọc một đoạn giới thiệu ngắn về hoàn cảnh ra đời của tác phẩm: viết khi nào, cho ai, tác giả đang ở giai đoạn nào trong đời. Một câu chuyện nhỏ làm bạn nghe chú tâm hơn.
  4. Xem lại giờ diễn, đường đi, chỗ gửi xe. Lỡ trễ thì phải đứng ngoài chờ tới lúc nghỉ giữa hai tác phẩm mới được vào.
  5. Đặt nhắc nhở tắt chuông điện thoại lúc 10 phút trước giờ diễn.

Có người thích đi "trắng", không nghe trước để được bất ngờ. Cách đó cũng hay, nhưng với buổi đầu tiên, vài điểm tựa quen tai giúp bạn ở lại với bản nhạc lâu hơn.

Trong khán phòng: nên và không nên

Phép lịch sự ở hoà nhạc chủ yếu xoay quanh một điều: giữ im lặng cho người khác nghe. Phần lớn lỗi người mới mắc phải là do không biết, không phải do vô ý thức.

NênKhông nên
Vào ghế trước giờ diễn, đi ngang hàng ghế thì quay mặt về phía người đang ngồiVào chỗ khi nhạc đang chơi, trừ khi nhân viên dẫn vào
Tắt chuông và tắt hẳn rungMở điện thoại xem giờ, màn hình sáng làm phiền cả mấy hàng phía sau
Ho, hắng giọng trong khoảng nghỉ giữa các chươngBóc kẹo, mở túi, lật giấy trong đoạn nhạc nhỏ
Chờ nhạc trưởng hạ tay hẳn rồi mới vỗ tayVỗ tay ngay khi nốt cuối vừa tắt
Hỏi nhân viên trước nếu muốn chụp ảnh lúc chào kếtQuay phim, chụp ảnh trong lúc biểu diễn
Ra ngoài thật nhẹ nếu thật sự cần, chờ tới lúc nghỉ mới quay vàoThì thầm bình luận với người bên cạnh trong lúc nghe

Nếu lỡ mắc một lỗi, không cần xin lỗi rối rít. Một cái gật đầu nhẹ với người bên cạnh là đủ, rồi quay lại nghe tiếp.

Sau buổi diễn: giữ lại điều mình vừa nghe

Trên đường về là lúc dễ nhớ nhất. Thay vì hỏi nhau "hay không", hãy thử những câu cụ thể hơn: "Đoạn nào làm bạn chú ý nhất?", "Có lúc nào bạn thấy mình trôi đi không?", "Nhạc cụ nào bạn nhớ tiếng nhất?". Những câu này không đòi kiến thức, chỉ đòi bạn để ý.

Nếu muốn ghi lại, ba dòng là đủ: tên buổi diễn theo cách bạn tự đặt, một khoảnh khắc nhớ nhất, và một điều tò mò muốn tìm hiểu thêm. Ví dụ: "Chương hai rất chậm, tiếng kèn co thổi một mình nghe như ai đó đứng ở bến sông; muốn biết vì sao chương cuối lại nhanh thế". Sau năm, sáu buổi, cuốn sổ nhỏ này cho bạn biết gu của mình nghiêng về đâu.

Một câu mẫu khi bạn bè hỏi: "Mình chưa nghe nhiều nên không dám so, nhưng phần giữa có đoạn đàn dây chơi rất khẽ, cả khán phòng im phăng phắc, đó là lúc mình thích nhất." Câu đó thật, cụ thể, và không ai bắt bẻ được. Buổi thứ hai, bạn sẽ thấy mình bớt lo về phép tắc và bắt đầu lo đúng chuyện: nghe được gì.

Câu hỏi thường gặp

Không biết gì về nhạc cổ điển có nên đi nghe hoà nhạc không?

Nên. Phần lớn khán giả trong khán phòng không học nhạc. Bạn chỉ cần nghe trước tác phẩm chính một lần, đọc tờ chương trình và ngồi yên, phần cảm nhận là việc tự nhiên của tai.

Đi nghe hoà nhạc cổ điển có bắt buộc mặc vest hay váy dạ hội không?

Không bắt buộc. Trang phục gọn gàng như đi ăn tối lịch sự là phù hợp. Chỉ một số buổi dạ tiệc gây quỹ ghi rõ quy định trang phục trên vé, khi đó bạn làm theo hướng dẫn.

Đến muộn có được vào khán phòng không?

Thường phải chờ ở ngoài tới khoảng nghỉ giữa hai tác phẩm hoặc lúc giải lao, nhân viên sẽ dẫn vào. Vì vậy nên đến sớm khoảng 30 phút để gửi đồ, đọc chương trình và ổn định chỗ ngồi.

Một buổi hoà nhạc cổ điển thường kéo dài bao lâu?

Phần lớn từ 90 phút tới hai tiếng, có một lần giải lao khoảng 15 đến 20 phút. Buổi độc tấu hoặc thính phòng thường ngắn hơn buổi có cả dàn nhạc giao hưởng.

Có nên mang trẻ nhỏ đi buổi hoà nhạc đầu tiên của mình không?

Với buổi đầu, nên đi một mình hoặc với người lớn để bạn tập trung làm quen. Khi đã quen, hãy chọn các buổi hoà nhạc gia đình ngắn hơn, có người dẫn chuyện, dành riêng cho trẻ em.

Ngồi ở đâu trong khán phòng thì nghe hay nhất?

Khu giữa tầng trệt, lùi về sau một chút, hoặc giữa tầng lửng thường cho âm thanh cân bằng nhất. Ngồi quá gần sân khấu thấy rõ nghệ sĩ nhưng âm thanh dễ lệch về phía nhạc cụ gần mình.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138